Wat is het recept voor een stevige burn-out?


Wat is het recept voor een stevige burn-out? Hoe kun je ervoor zorgen dat je met lood in je schoenen richting je werk reist? Welke stappen geven een ultieme boost aan je ziekteverzuim? Ik hoor je denken: ‘Wat een zure opening!’, ‘Waarom zou iemand dit willen weten?’. Ik ben het volmondig met je eens. En toch constateer ik dat er zeer veel tijd en geld op gaat aan processen en systemen die juist deze vreselijke resultaten opleveren. Lees deze column en je zult ontdekken dat veel goedbedoelde initiatieven om personeel te begeleiden richting duurzame inzetbaarheid enkel aanleiding geven tot burn-outs, verminderde werkvreugde en een verhoogd ziekteverzuim. Help me dit tij te keren en ontdek dat een simpele paradigma-shift maakt dat we makkelijker, effectiever en bovendien met veel meer energie het beste uit ons (werk)leven kunnen halen.

Talentvol en toch compleet leeg!

Jarenlang heb ik gedacht dat alleen talentvolle mensen uitzicht hadden op een gelukkig of succesvol leven. Dat er dus ook mensen bestaan die nergens echt in uitblinken. En dat voor hun enkel nog de ’left-over’ k..baantjes ter beschikking waren. Het hebben van een fantastische toekomst leek ook af te hangen van ’een boel weten’, ’zaken snel snappen’ en ’veel dingen kunnen’. Legioenen talentscouts screenen de populatie op zoek naar de meest geschikte FTE-vulling. Vervolgens wordt de geselecteerde HI-PO-happy-few bijgestaan door het HR-collectief bij het vinden van de juiste baan. Wat is het beste carrièrepad voor jou? Hoe kom jij het best tot je recht? Eerst zorgvuldig gesorteerd en vervolgens vakkundig begeleid. Succes verzekerd! Maar waar komen dan al die burn-outs en die vele confronterend lage job-satisfaction-cijfers vandaan?

Velen werken hard aan hun goals,
maar begeven zich op een verkeerd pad


Ik heb het zelf allemaal meegemaakt. Ik durf zelfs te beweren dat ik de meest gecoachte, meest getrainde en meest geteste professional ben van NL. En toch ben ik beland op een koers die me rechtstreeks de vernieling in had kunnen helpen. Als HTS-ingenieur en dienstplichtig KMR-officier der Nederlandse Marine stonden er rotten recruiters bij de poort van Willemsoord op me te wachten. Ik was ’hot’ in 1991. De vraag naar IT’ers was immens en de uitstromende luitenants waren op een of andere manier erg gewild in het bedrijfsleven. Ik kon mijn geluk niet op toen ik geselecteerd werd voor hét IT-bedrijf waar iedereen destijds voor wilde werken: het BSO van Eckart Wintzen! De besten van de besten kwamen daar terecht en werden ook nog eens op een geweldige manier verder opgepoetst. Enthousiast als ik ben ging ik vol aan de slag met m’n POP (red.: persoonlijk ontwikkelplan). Ik ben ge-MeyersBriggst, ge-360gradengefeedbackt, ge-BIG5t, ge-enneagramd en in al mijn gaten ge-ASS-sest. Uitkomst: ik had talent voor commercie. Een IT-brain mét sociale vaardigheden! Wauw, een zeldzame combi en daarmee verzekerd van een gouden toekomst. Totdat mijn dik 50.000 gulden kostende MD-traject werkelijkheid werd en ik doodongelukkig, strak in het pak met mijn veel te grote nieuwe leasebak van klant naar klant moest.

Ik had TALENT voor sales maar ik BEN geen verkoper


Het meest confronterende moment was toen halverwege op weg naar een prospect, diens secretaresse me belde dat ie ziek was en ik vervolgens luid juichend omkeerde. Denk eens goed na over wat dit betekent: wanneer je op je 28ste, vol in de kracht van je bestaan, fokking ijs-vrij-friemels in je onderbuik voelt als je hoort dat je je duur gecoachte functieprofiel niet hoeft uit te voeren… dan is er iets goed mis!
Ik durf te beweren dat talent niet meer dan 50% vertegenwoordigt van iemands uiteindelijke succes. Wanneer je koers niet matcht met je PASSIE gaat al je talent verloren. Heel dat blinkende CV blijkt klatergoud wanneer het uitleven ervan jou geen energie geeft. Let op: iedereen heeft talent én iedereen heeft passie. Wat ons te doen staat is ’slechts’ te zorgen dat beide evenredig serieus worden genomen. Alleen dan ben je compleet en kun je vol-kwispelend waarde toevoegen zonder energie te verliezen! Mijn geadviseerde pad, en de daaruit gedepriveerde goals, matchte dus wel met mijn talent maar niet met mijn PASSIE.

Ratten en kwispelstaarten

Hoe zit jij in je vel? Uit de laatste cijfers van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) blijkt dat meer dan de helft van de mensen die zich ziek melden met psychische klachten, een burn-out heeft. Wat is precies een burn-out? De meest precieze vertaling is: opgebrand zijn. Gedurende een lange periode heeft het leven je meer energie gekost dan het heeft opgeleverd. Totdat het letterlijk op is. En dan gaat ‘het kaarsje’ uit. Je psychische en lichamelijke klachten zorgen ervoor dat je alleen nog maar kruipend naar het werk kunt. Tot ook dat niet meer gaat. En voordat je dat te boven bent…

Ik heb ooit een lezing gegeven in het UMC waar een aantal neuro-psycho-immunologen in de zaal zat. Zij gaven me een prachtig voorbeeld van het gevaar van stress. Twee kooien met gelijksoortige ratten krijgen een tijd lang een verschillende ‘behandeling’. Eén kooi was een soort Club Tropicana voor knaagdieren. De andere kooi kreeg niets van dit alles, enkel lawaai, onrust en gebrekkige roomservice. Na enkele dagen werd er een vijand geïntroduceerd: een influenza’tje. Gewoon een kleine verkoudheid. Binnen een week waren de stressratten allemaal dood en in de gouden kooi waren ze nog steeds aan het chillen. Ze hebben vervolgens de survivors geïnterviewd: “Zeg, waarom worden jullie niet ook ziek?”. Waarop er eentje zei: “Ja, hallo zeg, ik heb het veel te goed naar mijn zin. Ik word morgen wel ziek!”.
Dit is natuurlijk mijn niet zo wetenschappelijke versie van dit onderzoek, maar je snapt mijn redenatie waarschijnlijk wel. Als je batterij op is gaat je immuniteit naar de knoppen en daarna is zelfs een onschuldig virus genoeg om jou volledig op de knieën te krijgen.

Als je maar lang genoeg niet lekker in je vel zit,
gaat ook je vel niet meer zo lekker zitten.

Dit kan niet de bedoeling zijn! Maar hoe hou je zo’n lekker vel? Op zich is dit makkelijker dan je wellicht denkt. Ik noem ‘m: de kwispeldiagnose! De meest praktische introspectieve techniek die ik heb geleerd van onze 3 honden. Het werkt als volgt: let eens wat vaker op je ’staart’. Hoe sta je ’s ochtend op? Vol-kwispelend of hangt ie tussen je benen? Wat doet ie op verschillende momenten gedurende de dag? Je denkbeeldige staart geeft de hele dag signalen van pijn of plezier. Houd eens een week of twee een kwispelsheet bij en leg de blauwdruk bloot van jouw persoonlijke energiesignatuur. Kwispel-alertheid is dus het devies. Let op hoe je staart hangt. Want als een gestrest ratje eindigen, dat moet je écht niet willen. Zoals ik met jullie heb gedeeld in mijn eerste column voor SYNERGY gaat het dus wederom over verbinding! Ditmaal de verbinding tussen PASSIE en TALENT. Natuurlijk is het belangrijk dat we kijken naar kennis en vaardigheden maar ze komen pas tot ware effectiviteit wanneer ze gekoppeld zijn met je kwispelstaart. Maar goed, hoe pak je dit aan? Herinner je nog eens de ultieme ‘medewerkers-wet’ uit mijn vorige column:

Mensen willen en kunnen wel veranderen,
maar willen niet veranderd worden

We kunnen verbinding tussen passie en talent niet opleggen. Probeer het maar eens bij je eerstvolgende beoordelingsgesprek: “Zorg eens dat je meer kwispelt in je werk , jonguh!”. Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman zegt: “Je moet condities creëren waaronder het gedrag dat wenselijk is, gemakkelijker en natuurlijker wordt om uit te voeren. Dát is voor mij de sleutel tot gedragsverandering”. En hoe zo’n werkomgeving te creëren leg ik uit in de volgende column.

Tot die tijd, let eens een tijdje op je eigen kwispelstaart. Hoeveel procent van de week kwispel jij eigenlijk?